2026.02

In organis et in discantu

Luc Ponet onderzocht het Tongers Orgelhandschrift (1626), dat in 2003 toevallig werd ontdekt op een kasteel nabij Tongeren (B), en reconstrueerde de betekenis van deze unieke bron voor de 17de-eeuwse orgelcultuur in Tongeren en het prinsbisdom Luik. Zijn doctoraat in de kunsten (PhD, 2025) combineerde facsimile, integrale transcriptie en reflectieve analyse; een praktische uitgave met de volledige transcriptie en een uitgebreid kritisch bericht verschijnt in het najaar van 2026 bij Uitgeverij Ut Orpheus, Bologna (deel 11 in de ECHOM-reeks).

Het handschrift bevat 84 intavolaties van Magnificatzettingen van Orlandus Lassus en biedt waardevolle aanwijzingen voor de historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk. Het document onthult onder andere de kunst van het intavoleren, de alternatimpraktijk, de verhouding tussen partituur en instrument, de interactie tussen zanger en organist, en de integratie van gregoriaans en polyfonie.

Daarnaast plaatst de studie het Tongers Orgelhandschrift in een bredere Europese context. De vernieuwende orgelbouw van Peter Breisiger in het Rijnland leidde tot een netwerk van orgelbouwers dat via Brabant en Luik invloed uitoefende op instrumenten in Maastricht, Munsterbilzen, Tongeren en Trier. Het manuscript biedt zo niet alleen inzicht in de regionale orgelpraktijk, maar ook in de culturele en muzikale uitwisselingen in een regio die zowel Romaanse als Germaanse invloeden kende, en vormt een referentiepunt voor de studie van Europese orgelcultuur van de 17de eeuw.